در ترتيب الفبايي الاسد (يعني شير) است كه سلطان حيوانات به شمار ميرود و بيش از همه ذكر شده است. در ميان جانوران خيالي ميتوان از براق نام برد، جانور پرندهاي كه حضرت رسول سوار بر آن به معراج رفت. از آن رو، كتاب را شبه جانورشناسي ناميدم كه غالب معلومات عرضه شده دربارهٴ هر يك از حيوانات به آن مفهومي كه در ذهن ماست، جنبهٴ جانورشناسي ندارد. طول مقالهها كاملاً متفاوت است، برخي در حد يك كتاب و برخي تنها چند سطر است.
ترتيبي كه در مقالهها رعايت شده كلاً به اين شرح است: 1) نام جانور و خصوصيات لغوي و دستوري آن (جمع مكسر و غيره) به پيروي از جاحظ (نهم ـ 2)، جوهري (دهم ـ 2)، ابن سيده (يازدهم ـ 2) و غيره؛ 2) توصيف جانور به پيروي از ارسطو و جاحظ (كه اين به جانورشناسي محض نزديكتر است؛ 3) احاديث مربوط به جانوران براساس صحاح سته و ساير مآخذ؛
4) مسائل فقهي، حلال و حرام بودن جانور بر حسب رأي مذاهب اربعه و علمايي از قبيل غزالي؛
5) امثال مربوط به هر جانور. بيشتر برحسب مجمعالامثال ميداني (دوازدهم ـ 1)؛ 6) خواص اعضاي مختلف جانوران، اخلاط و فضولاتشان، بيشتر بنابر قول ارسطو و جاحظ (نهم ـ 2)، حنين بن اسحاق (نهم ـ 2)، عبيدالله بن بختيشوع (يازدهم ـ 1)، ابن سينا (يازدهم ـ 1)، ابن زهر (دوازدهم ـ 1)، قزويني (سيزدهم ـ 2)؛ 7) تعبير خواب مربوط به هر جانور؛ در اغلب موارد تعبير با آيات
قرآني همراه است. تنها در مورد مهمترين جانوران است كه اطلاعات كاملاً به اين ترتيب داده شده، وگرنه از بخشهاي 6 و 7 غالباً صرفنظر كردهاست.
اگر دميري خود را كاملاً بر برنامهاي كه ذكر شد محدود ميساخت، باز هم كتابش بسيار چشمگير ميشد و بيشتر از آن لحاظ كه او بسيار باسواد بود. در كتاب او اشارههايي به بيش از 807 موٴلف و كتابهاي زيادي وجود دارد كه موٴلفشان را نميتوان شناخت. تمام آثاري كه نام برده به عربي است، ولي شامل ترجمههايي است از جمله از نويسندگان يوناني زير: هرمس، ذيمقراطيس ابدري و بقراط، افلاطون، ارسطو، جالينوس، آرتميدوروس دالديانوس (دوم ـ 2).
كتاب بهخاطر معترضههاي موٴلف خيلي مفصلتر شدهاست؛ او دايم آماده است تا بهخاطر ضربالمثلي يا نقل قولي حاشيه برود. مثلاً در مقالهٴ اول (شير) وارد بحث دربارهٴ سرايتپذيري امراض ميشود و نتيجه ميگيرد كه بيماريها ذاتاً مسري نيستند، بلكه بنابر مشيت الهي ميتوانند مسري گردند؛ بحثي در مقايسهٴ ميان فقه و اخترگويي كه تحصيل آن ممكن است جايز، مباح يا حرام باشد. طولانيترين حاشيه در مقالهٴ مربوط به غاز (اِوَزّ) ديده ميشود كه 72 صفحه به تاريخ خلافت (و دو موضوع ديگر حاشيه در حاشيه) اختصاص يافته كه از 35 مأخذ نقل شدهاست. در بحث از عقرب، موضوع بازي شطرنج و نرد، زالو، داستان كودكي موسي مطرح شده؛ در بحث از خوك، گزارشهاي عربي در مورد عيسي مسيح آمده و اليٰآخر. براي نشاندادن طول مطالب لغوي كه بهخاطر گستردگي زبان عربي ميتوانست پيش آيد، كافي است خاطرنشان